Ik schrijf dus ik besta
Home » Alledag » Verduistering

Verduistering

Gepubliceerd op 5 november 2013 14:26

Schrijven is verduisteren. De schrijver Abdelkader Benali weet er alles van. Tijdens een gastcollege aan de Universiteit van Utrecht deelt hij zijn persoonlijke ervaringen. Hij vertelt hoe hij ooit aan het Balatonmeer een zonsverduistering meemaakte en in shock raakte. Nu nog voelt hij zich in zijn hemd gezet als hij terugdenkt aan de krachten van de natuur, die daar zonder enige schijnbare inspanning de dag tot nacht maakten. Een verduistering van een omvang waar hij als creator van zijn eigen universum slechts van kan dromen.

Wie het heilige boek van de joden en van de christenen opslaat, ziet in den beginne ook geen hand voor ogen. De duisternis ligt op de vloed. Maar hier  is de duisternis  het beginpunt van alles. Geen doel op zich. De scheppende krachten doen er alles aan om zo snel mogelijk de verlichting in gang te zetten. Dit om de creatie die volgt zo goed mogelijk in beeld te brengen. Het is te mooi om waar te zijn en de toeschouwer mag er geen seconde van missen. Licht aan spot uit.

De schrijver in het betoog van Benali daarentegen moffelt zijn creatie juist weg. Hij veegt hem onder het donkerste vloerkleed en doet het licht uit. Het scherm gaat op zwart. The show is over. Opmerkelijk genoeg in dit verband draagt de duivel, symbool van de duisternis, voor zijn val uit de hemelse gewesten toen hij nog onder de engelen verkeerde, de naam Lucifer, brenger van licht. Dat geeft te denken. Kan het zo zijn dat Lucifer de eerste schrijver is, die een poging onderneemt duisternis te creëren op  klaarlichte dag en valt hij daarmee voorgoed uit de gratie van zijn meester? Licht brengt leven voort. Maar het duister wekt het onderbewuste op uit de dood. De onderste steen komt immers boven in de schaduw, die ons dromen baart die verdampen zodra de horizon roze rood kleurt. Onze innerlijke spiegel wordt verblind door het niets ontziende zonlicht, dat alle sporen uitwist van de gedroomde nacht.

Het woord verduisteren kan ook beelden oproepen van de periode 40-45. Afgeplakte ramen, die de bewoners onzichtbaar moesten maken voor de vliegtuigen met hun dodelijke lading. Verduisterd licht als schild tegen de vijand. De vraag rijst wie de verduisterende schrijver in bescherming wil nemen en tegen welk gevaar? Neemt hij de lezer in bescherming tegen de boze buitenwereld of juist tegen zichzelf? Beschermt hij zijn eigen geesteskinderen tegen het verwachte bombardement aan kritiek? Of schermt hij zichzelf af uit angst voor zijn eigen creatie? Maar misschien tast de schrijver zelf hierover ook voortdurend in het duister dat hij eigenhandig schiep.

Verder doorgedacht, bergt de verduistering die de schrijver oproept ook het ontvreemden in zich. Hij verdonkeremaant de werkelijkheid die het daglicht niet verdraagt, het hier en nu, en dobbelt met gebeurtenissen en personages. Hij husselt de geschiedenis door elkaar en schept met gestolen ingrediënten een nieuw universum, waar hij zich Heer en Meester waant. Totdat ook daar de Engel van het Licht afdaalt naar de buitenste duisternis en uitdooft, op zoek naar zijn eigen perpetuum mobile. Het doet me denken aan het tweelingverhaal van de Griekse mythe over Icarus. Op zijn tocht naar het hogere, in zijn ambitieuze streven het aardse achter zich te laten, strekt hij zijn wassen vleugels uit en stijgt op naar het licht. In een poging boven zichzelf uit te stijgen, smelten zijn vleugels in het alles verzengende zonlicht en hij stort ter aarde. Terug bij af. Terug bij in den beginne. Terug bij de start van een nieuwe creatie.

 

Geplaatst door Margriet Hogeweg


«   »

Reactie plaatsen

Reacties

Er zijn geen reacties geplaatst.